Ciekawe doświadczenia chemiczne, część 3

Sprzęt: zlewka, bagietka.

Odczynniki: Azotan ołowiawy, bryłka chlorku amonu (salamiak), kwas azotowy.

Opis doświadczenia: Wlej do zlewki 75 cm³ ciepłej wody, a następnie wsyp ok. 22g azotanu ołowiawego.

Bryłkę salmiaku o objętości 1cm³ wrzuć do zlewki z roztworem. Bardzo korzystnie podziała na przebieg

reakcji dodanie jeszcze 5-6 kropel kwasu azotowego. Wkrótce zobaczysz, jak z kawałka salmiaku unoszą

się pęcherzyki zostawiające białawe smugi . Będą to cząsteczki chlorku ołowiawego powstające w wyniku

reakcji azotanu ołowiawego z salmiakiem. Smugi te będą się powiększać, i w ciągu 15 min. mogą osiągnąć

długość 8 cm. Roztoczy się w zlewce dziwny widok przypominający nam roślinność morską. Te niezwykłe

rośliny morskie będą tak twarde, że pozostaną nie uszkodzone, kiedy uważnie wylejesz ciecz z zlewki. Jeżeli

chcesz aby iluzja dna morskiego była pełniejsza, możesz wrzucić do zlewki kilka kamyczków.

Sprzęt: zlewka, szklana szybka.

Odczynniki: szkło wodne, siarczan miedzi, azotan miedzi, siarczan manganu, siarczan żelazawy, chlorek

żelazawy, azotan kobaltu, siarczan glinu, chlorek kobaltu, siarczan ołowiawy.

Opis doświadczenia: Do zlewki ze szkłem wodnym wsyp po kilka kryształków powyżej wymienionych soli.

Zlewkę przykryj starannie szklaną szybką tak, aby szkło wodne nie stwardniało. Już po kilku minutach w zlewce

będziesz mógł zobaczyć różnego rodzaju "roślinki".

Sprzęt: probówka z trudno topliwego szkła, kłębek waty, kawałek drutu, 2 zlewki, palnik np. denaturowy.

Odczynniki: azotan (lub octan) ołowiowy wielkości ziarna fasoli i taką samą ilość kwasu cytrynowego,

woda destylowana.

Opis doświadczenia: Ilość azotanu (lub octanu) ołowiowego wielkości ziarna fasoli i taką samą ilość kwasu

cytrynowego rozpuść w kilku cm³ wody destylowanej, połącz oba roztwory i ogrzewaj mieszaninę w probówce

z trudno topliwego szkła tak długo, aż wszystka woda wyparuje. Wówczas zatkaj wylot probówki kłębkiem

waty i ogrzewaj dalej, aż ścianki probówki zabarwią się na czarno mieszaniną subtelnie rozdrobnionego węgla

i piroforycznego ("niosącego ogień" tzn. łatwo zapalnego) ołowiu. Gdy natychmiast wysypiesz gorącą zawartość

(w razie potrzeby podłub drutem), cząstki ołowiu zaczynają się zaraz jarzyć i tlić w zetknięciu z powietrzem.

Węgiel spala się wówczas do dwutlenku węgla, a ołów do żółtawego tlenku ołowiu.

Sprzęt: prosta aparatura destylacyjna, rurka o długości 100 cm, palnik np. denaturowy, probówka, wata.

Odczynniki:

Opis doświadczenia:

Otrzymamy najpierw ester z etanolu i kwasu octowego. W kolbie stożkowej ogrzewamy przez około 5 min.

12 cm³ etanolu, 12 cm³ kwasu octowego i 1 cm³ stężonego kwasu siarkowego. Przedtem rurkę kolby

przedłużamy i okrywamy watą zwilżoną wodą, rurkę odprowadzamy do probówki także chłodzonej watą

nasączoną zimną wodą. Powstaje substancja o przyjemnym owocowym zapachu: ester etylowy kwasu

octowego.
W probówce ogrzewaj mieszaninę po 1cm³ alkoholu amylowego, kwasu octowego i kwasu fosforowego

- zapach gruszek.
W aparaturze destylacyjnej ogrzewaj małym płomieniem mieszaninę złożoną z równych objętości (po 5cm³)

etanolu, kwasu masłowego i stężonego kwasu siarkowego (ostrożnie!). Destylat ma zapach ananasowy.

Sprzęt: 2 probówki z korkami i rureczkami, 2 palniki np. denaturowe.

Odczynniki: woda amoniakalna, nadmanganian potasu.

Opis doświadczenia: Umieść w statywie (pionowo) probówkę z KMnO₄ i lekko przechyloną probówkę z NH₃

(jak na rysunku). Następnie bardzo łagodnie ogrzewaj probówkę z wodą amoniakalną, zaś nieco intensywniej

probówkę z KMnO₄. Uchodzący z probówki amoniak zapal u wylotu rurki. W atmosferze tlenu amoniak pali

się zielonkawym płomieniem. Przebieg reakcji możemy wyrazić równaniem: 4NH₃ + 3O₂ 2N₂ + 6H₂O .

Przy wykonywaniu tego doświadczenia należy zachować ostrożność, bowiem pewne ilości niespalonych par

amoniaku mogą działać drażniąco na układ oddechowy.

[ schemat aparatury ]

Opisy doświadczeń i ilustracje nadesłał Tomasz Bąkowski